تفاوت گریدهای مختلف پیچ و مهره‌ها

مقدمه

پیچ و مهره‌ها از پرکاربردترین اتصالات مکانیکی در صنایع مختلف از جمله ساختمان‌سازی، خودروسازی، نفت و گاز، پتروشیمی و ماشین‌آلات صنعتی محسوب می‌شوند. یکی از مهم‌ترین فاکتورهایی که در انتخاب صحیح پیچ و مهره باید مورد توجه قرار گیرد، گرید (Grade) یا درجه مقاومت مکانیکی آن‌ها است. گرید نشان‌دهنده میزان سختی، استحکام کششی، مقاومت تسلیم و ترکیب مواد سازنده پیچ و مهره می‌باشد. شرکت تدارکات صنعتی سپاهان به عنوان تأمین‌کننده معتبر انواع اتصالات صنعتی، با ارائه پیچ و مهره‌های استاندارد در گریدهای مختلف، نقش مهمی در تأمین ایمن و مطمئن قطعات برای پروژه‌های صنعتی دارد.

انواع گرید پیچ و مهره‌ها

در این بخش، گریدهای پرمصرف به صورت جداگانه معرفی می‌شوند:

🔹 گرید 4.6

جنس: فولاد کم‌کربن
استحکام کششی نهایی: حدود 400 MPa
استحکام تسلیم: حدود 240 MPa
ویژگی‌ها: انعطاف‌پذیر و مناسب برای کاربردهای سبک و غیر بحرانی
موارد استفاده: سازه‌های فلزی سبک، مبلمان فلزی، ماشین‌آلات کوچک

🔹 گرید 5.6

جنس: فولاد با مقدار متوسط کربن
استحکام کششی: حدود 500 MPa
استحکام تسلیم: حدود 300 MPa
ویژگی‌ها: ترکیبی از مقاومت و انعطاف قابل قبول
کاربرد: ماشین‌آلات کشاورزی، تجهیزات عمومی

🔹 گرید 8.8

جنس: فولاد آلیاژی حرارت‌دیده
استحکام کششی: حدود 800 MPa
استحکام تسلیم: حدود 640 MPa
ویژگی‌ها: استحکام بالا، مقاومت به ضربه و بارهای متناوب
کاربرد: سازه‌های صنعتی سنگین، پل‌ها، خودروهای سنگین، تجهیزات معدنی

🔹 گرید 10.9

جنس: فولاد آلیاژی با عملیات حرارتی دقیق
استحکام کششی: حدود 1000 MPa
استحکام تسلیم: حدود 900 MPa
ویژگی‌ها: مقاومت بسیار بالا در برابر خستگی و کشش، مناسب برای شرایط بحرانی
کاربرد: ماشین‌آلات سنگین، صنایع نفت و گاز، اتصالات تحت فشار بالا

🔹 گرید 12.9

جنس: فولاد با درصد بالای کربن و آلیاژ مقاوم، عملیات حرارتی سخت
استحکام کششی: حدود 1200 MPa
استحکام تسلیم: حدود 1080 MPa
ویژگی‌ها: بالاترین درجه مقاومت، نیازمند نصب دقیق و کنترل گشتاور بالا
کاربرد: صنایع نظامی، هوافضا، تجهیزات خاص فشار بالا

جدول مقایسه گریدهای پیچ و مهره

گرید	جنس پیچ	استحکام کششی نهایی (MPa)	استحکام تسلیم (MPa)	کاربرد متداول
4.6	فولاد کم کربن	400	240	سازه‌های سبک
5.6	فولاد متوسط	500	300	ماشین‌آلات عمومی
8.8	فولاد آلیاژی	800	640	صنایع سنگین
10.9	فولاد آلیاژی حرارتی	1000	900	پروژه‌های نفت و گاز
12.9	فولاد پرکربن	1200	1080	هوافضا و تجهیزات ویژه

نکات انتخاب مناسب پیچ و مهره

کنترل گشتاور نصب: پیچ‌های گرید بالا نیازمند نصب با گشتاور دقیق و ابزار مناسب هستند تا از شکست یا خستگی جلوگیری شود.
مطابقت با نوع بار: پیچ و مهره گرید پایین برای بارهای استاتیکی و سبک مناسب است، در حالی‌که گریدهای بالا برای بارهای دینامیکی یا متناوب استفاده می‌شوند.
شرایط محیطی: در معرض رطوبت یا خوردگی باید از پیچ‌های گالوانیزه یا استنلس استیل استفاده شود.
استانداردها: پیچ و مهره‌ها بر اساس استانداردهای ISO، DIN یا ASTM تولید و کدگذاری می‌شوند.

مبانی فنی گرید پیچ و مهره

هر گرید بیانگر دو عدد است، برای مثال در گرید 8.8:

عدد اول (۸) بیانگر استحکام کششی نهایی بر حسب 100 مگاپاسکال است → ۸ × 100 = 800 MPa
عدد دوم (۸) بیانگر نسبت استحکام تسلیم به استحکام کششی است → 0.8 × 800 = 640 MPa

فرمول کلی:

$R_e = R_m \times \frac{\text{عدد دوم}}{10}$ Re=Rm×10عدد دوم

که در آن:

$R_m$ Rm = استحکام کششی نهایی (MPa)
$R_e$ Re = حد تسلیم (M

جدول ۱ – مشخصات مکانیکی گریدهای مختلف

گرید	استحکام کششی نهایی (MPa)	حد تسلیم (MPa)	درصد ازدیاد طول	سختی سطحی (HB)	نوع فولاد	مقاومت در برابر ضربه
4.6	400	240	22%	120–180	فولاد کم‌کربن	خوب
5.6	500	300	20%	150–200	فولاد با کربن متوسط	خوب
8.8	800	640	12%	200–300	فولاد آلیاژی	متوسط
10.9	1000	900	9%	280–340	فولاد آلیاژی Cr-Mo	کم
12.9	1200	1080	8%	320–380	فولاد Cr-Mo-V	پایین

جدول ۲ – ترکیب شیمیایی تقریبی گریدهای فولادی (% وزنی)

گرید	کربن ©	منگنز (Mn)	کروم (Cr)	مولیبدن (Mo)	وانادیوم (V)	نیکل (Ni)
4.6	0.16–0.29	0.30–0.60	–	–	–	–
5.6	0.25–0.35	0.50–0.80	–	–	–	–
8.8	0.40	0.60	0.90–1.20	0.15–0.30	–	–
10.9	0.38–0.42	0.60–1.20	1.00–1.50	0.20–0.35	0.10–0.20	–
12.9	0.40–0.45	0.70–1.20	1.00–1.50	0.20–0.40	0.10–0.25	0.30–0.90

جدول ۳ – تطابق استانداردهای بین‌المللی

گرید ISO	معادل DIN	معادل SAE	معادل ASTM	توضیح
4.6	4.6	Grade 1	A307	پیچ‌های سبک فولادی
5.6	5.6	Grade 2	A325 Type 0	مقاوم متوسط
8.8	8.8	Grade 5	A325	رایج‌ترین گرید صنعتی
10.9	10.9	Grade 8	A490	مناسب پروژه‌های نفتی و سنگین
12.9	12.9	–	A574	تجهیزات دقیق و فشار بالا

جدول ۴ – انتخاب گرید بر اساس نوع بار و شرایط کاری

شرایط کاری	نوع بارگذاری	گرید پیشنهادی	توضیحات
سازه‌های سبک	استاتیکی	4.6 یا 5.6	اقتصادی و مناسب اتصالات ساده
ماشین‌آلات صنعتی	دینامیکی متوسط	8.8	ترکیب مقاومت و دوام مناسب
تجهیزات سنگین	دینامیکی شدید	10.9	مقاومت بالا و نیاز به کنترل گشتاور نصب
تجهیزات فشار قوی	متناوب یا حرارتی بالا	12.9	بالاترین مقاومت اما شکننده‌تر
محیط‌های خورنده	استاتیکی	استیل A2-70 یا A4-80	مقاوم در برابر زنگ‌زدگی

توضیح کوتاه درباره علامت‌گذاری پیچ‌ها

در استاندارد ISO و DIN: عددی مانند 8.8 روی سر پیچ حک می‌شود.
در استاندارد SAE (آمریکایی): تعداد خط‌های برجسته روی سر پیچ بیانگر گرید است:
- دو خط = گرید 5
- سه خط = گرید 8

نکات تکمیلی در انتخاب گرید مناسب

پیچ با گرید بالا برای اتصالاتی استفاده می‌شود که تحت تنش‌های زیاد یا ارتعاش هستند.
برای محیط‌های خورنده (مثلاً ساحلی یا شیمیایی)، استنلس استیل بهتر از فولاد کربنی است حتی اگر استحکام کمتری داشته باشد.
در نصب پیچ‌های گرید بالا باید از ابزار گشتاور‌سنج دقیق استفاده شود.
در پروژه‌های نفت و گاز، گرید 10.9 با پوشش گالوانیزه گرم معمول‌ترین گزینه است.

نقش شرکت تدارکات صنعتی سپاهان

شرکت تدارکات صنعتی سپاهان با تجربه‌ی تخصصی در زمینه تأمین پیچ و مهره‌های صنعتی، مجموعه کامل زیر را ارائه می‌کند:

پیچ و مهره در گریدهای 4.6 تا 12.9
پیچ‌های استنلس استیل در گریدهای A2 و A4
مهره و واشر صنعتی استاندارد DIN 125، 934 و 985
محصولات گالوانیزه گرم برای محیط‌های مرطوب و خورنده

مزایای همکاری با تدارکات صنعتی سپاهان:

ارائه گواهی تست متریال (MTC)
مشاوره فنی جهت انتخاب بهینه گرید
کیفیت تضمین‌شده براساس استاندارد ISO 898-1
موجودی انبار در ابعاد مختلف (M6 تا M64)

نتیجه‌گیری

گرید پیچ و مهره تعیین‌کننده‌ی کیفیت و ایمنی هر سازه صنعتی است. انتخاب اشتباه ممکن است منجر به شکست مکانیکی یا افت راندمان سیستم شود. با بهره‌گیری از دانش فنی، شرکت تدارکات صنعتی سپاهان آماده است بهترین ترکیب از کیفیت، قیمت و تطابق فنی را برای صنایع کشور فراهم کند.

جدول اطلاعات تماس

عنوان	اطلاعات
نام شرکت	شرکت تدارکات صنعتی سپاهان
وب‌سایت	www.sepahansupplier.ir
تلفن	021-91304963 – 031-37767513
آدرس	اصفهان، اتوبان شهید میثمی، روبه‌روی پارک نیایش، طبقه سوم